Xứ Đoài là tên gọi cổ chỉ vùng đất phía tây Hà Nội, nơi có một hệ thống những ngôi chùa cổ, trong đó có 4 ngôi chùa nổi tiếng được mệnh danh Tứ đại danh thắng xứ Đoài. Đó là, chùa trăm gian, chùa Trầm, chùa Tây Phương và chùa Thầy.
Chùa Trăm Gian còn có tên gọi khác là chùa Quảng Nghiêm, chùa Tiên Lữ. Là 1 ngôi chùa nằm trên một quả đồi nhỏ cao khoảng 50 m, ở thôn Tiên Lữ, xã Tiên Phương, huyện Chương Mỹ, Hà Nội.
.png)
Chùa được lập từ đời Lý Cao Tông năm 1185. Đến thời nhà Trần, hòa thượng Bình An, quê ở Bối Khê tu ở đây, tương truyền là người có nhiều phép lạ. Sau khi ông mất, dân làng xây tháp để giữ gìn hài cốt và tôn gọi là Đức Thánh Bối.
Tên gọi chùa trăm gian dường như muốn nói lên vẻ bề thế của ngôi chùa. Theo cách tính cứ 4 góc cột là một "gian" thì chùa có hơn một trăm gian với 3 cụm kiến trúc chính.
Trong đó cụm thứ 3 là nơi tập trung của các công trình chính như nhà bái đường, thượng điện, nhà tổ, lầu trống.
Chùa chính có 3 gian thờ: gian thờ Phật; gian thờ Thánh và đô đốc Đặng Tiến Đông - tướng lĩnh của vua Quang Trung.
Độc đáo nhất phải kể đến 153 pho tượng trong chùa chủ yếu làm bằng gỗ. Đặc biệt quý là tượng Tuyết Sơn, tượng Quan Thế Âm Bồ Tát. Trong chùa còn có nhiều bia, hoành phi, câu đối…
Sân chùa có gác chuông hai tầng tám mái được dựng vào năm 1693, có giá trị nghệ thuật cao. Chùa còn giữ được nhiều di vật và tượng quý.
Chùa Trăm Gian được coi là một di sản kiến trúc độc đáo và cũng là một niềm tự hào của người dân nơi đây. Hằng năm, chùa thu hút hàng trăm ngàn lượt du khách. Chùa đã được công nhận di tích lịch sử cấp quốc gia.